رونمایی از کتاب «خون دلی که لعل شد» در روسیه به زبان روسی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، آقای دیوسالار با حضور در برنامه گفتگوی ویژه خبری، گسترده‌ترین رویداد فرهنگی ایران در روسیه و حضور موفق ایران در این رویداد را تشریح کرد. متن کامل این گفت‌و‌گو به شرح زیر است:

سوال: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی امسال رویدادی برگزار کرد که متفاوت بود، فراتر از هفته فرهنگی برگزار شد. ویژگی‌های این رویداد چه بود؟

دیوسالار: حوزه دیپلماسی فرهنگی به اذعان متخصصان این حوزه پیشران روابط و سیاست خارجی کشور‌ها محسوب می‌شود. یکی از زمینه‌های مهم است برای تعمیق و تحکیم بخشیدن و استمرار حوزه‌های مختلف اقتصادی و سیاسی، روابط بین کشور‌ها و ملت ها. وقتی از دیپلماسی فرهنگی و عمومی صحبت می‌کنید، به تعاملات بین المللی خودتان با کشور‌های مختلف عمق می‌بخشید و تلاش می‌کنید تصویر واقعی‌تر از ظرفیت‌های فرهنگی هنری و تمدنی و تاریخی و حتی معاصر خودتان ارائه کنید.

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی بعنوان قرارگاه فرهنگی نظام تلاش اش این است که بتواند در راستای سیاست خارجی و عمق بخشیدن به تعاملات بین المللی کشور بتواند از این ظرفیت پیشرانی حوزه فرهنگی استفاده کند و ملت‌ها و دولت‌ها را در این حوزه روابط شان را تحکیم ببخشید. قرارگاه فرهنگی نظام در سازمان فرهنگ و ارتباطات وظیفه خودش می‌داند که بتواند در ابعاد جهانی کار‌های فاخر و قابل ارائه داشته باشد. اگر بعد از ۲۷ سال نخستین اجلاس ایران شناسان جهان را برگزار می‌کنیم در این دورانی که دوران جدید اقتدار نظام محسوب می‌شود با همین هدف است. اگر نخستین دوره جایزه جهانی دیپلماسی فرهنگی و عمومی کشور را برگزار می‌کنیم برای این موضوع است. ایران اسلامی و نظام اسلامی ما ظرفیت روایتگری و شنیده شدن دارد. مخاطبان فراوانی که این ظرفیت می‌تواند هم به لحاظ ایران معاصر و هم به لحاظ ایران تمدنی و فرهنگی و غنایی که در حوزه ایران متمدن و بافرهنگ وجود دارد؛ لذا تلاش ما این بوده که بتوانیم ابعاد فعالیت‌های فرهنگی و دیپلماسی فرهنگی و عمومی را تعریف می‌کنیم، هم در بعد دوجانبه و هم در بعد جهانی اینها را ببینیم.

جشنواره شعر نبی رحمت (ص) و جشنواره شعر رهبر شهیدمان با این ابعاد برگزار شده است. کماکان رویداد بزرگ فرهنگی ایران در روسیه ادامه دارد و امروز در آستاراخان در حال برگزاری است. ما معمولاً برای این رویداد‌ها از اصطلاح هفته فرهنگی استفاده می‌کنیم ولی این هفته فرهنگی برخلاف گذشته خودش بیش از ۱۲ روز در مقاصد مختلف برگزار شده و کماکان ادامه دارد. نمونه بارز معرفی این ظرفیت، روایتگری ایران اسلامی به جهان است. درخصوص روسیه و کشور‌های جهان می‌توانیم بگوییم ابعاد این رویداد به طور خاص قابل بررسی است برای این تأثیرگذاری. این رویداد اولین رویداد ما در دوران جدید است. بعد از دو جنگ تحمیلی اخیر اولین رویداد فرهنگی بین المللی کشور در خارج از مرز‌های ما دارد اتفاق می‌افتد. نکته مهم اینکه بزرگ‌ترین رویداد فرهنگی در دهه‌های اخیر محسوب می‌شود.

دلایل آن هم این است که ما با نام شهدای دانش آموز و معلم عزیزمان در مدرسه شجره طیبه نام این کاروان را میناب ۱۶۸ گذاشته‌ایم و حضور پررنگی را هم تعریف کرده‌ایم، هم برای موضوع جنگ تحمیلی و هم میناب و هم لامرد و هم شهدایی که در این دو جنگ از دست داده‌ایم و رهبر شهیدمان که برنامه‌های متنوعی داشتیم؛ بنابراین در تعداد هنرمندان اعزامی تنوع فراوانی داشت، هم در حوزه فرهنگی، اساتید دانشگاه، فعالان فرهنگی حوزه اقتصاد فرهنگ و انواع سینماگران عزیزمان حضور پررنگی داشتند. در گذشته معمولاً نمایشگاه فرهنگی هنری در کنار هفته‌های فیلم برگزار می‌شد این بار علاوه بر نمایشگاه فرهنگی، هنری در قازان و مسکو و آستارا خان هم بود و در کنارش هفته فیلم در این سه شهر را داشتیم. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی علاوه بر سن پترزبورگ در اجلاس فرهنگ‌های متحد، با معاون نخست وزیر و برنامه‌های متعددی که داشت در مسکو حضور پیدا کرد.

بیش از پانزده عنوان از هفته فیلم تا هفته دوستی کودک از صنایع تا صادرات فرهنگی، از جشنواره فیلم تا امضای تفاهم نامه‌های فرهنگی از جمله تولید مشترک سینمایی بین دو کشور، از ملاقات‌ها در سطوح مختلف تا نشست‌های علمی و تخصصی و بیش از هفت نشست علمی درون دانشگاهی در مراکز علمی داشتیم. نکته دیگر این که معمولاً هفته‌های فرهنگی و رویداد‌ها را در پایتخت‌ها برگزار می‌کردیم این بار در چهار شهر مسکو و در چهار شهر روسیه از سن پترزبورگ شروع شد، به مسکو رسید و هم زمان با مسکو در قازان به عنوان پایتخت کشور‌های اسلامی در سال بیست - بیست و شش ادامه پیدا کرد و باز هم زمان با این دو شهر در آستارا خان به عنوان دروازه خزر از فاز شمالی این رویداد هم برگزار شد. در این اتفاق مهم بیش از بیست و پنج دستگاه و وزارتخانه همراه ما بودند به ویژه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با دستور وزیر تمامی بخش‌های فرهنگی و هنری و سینمایی، سفارتمان در روسیه و رایزنی فرهنگی در روسیه و سفارت روسیه در ایران کمک کردند.

در حوزه موسیقی ارکستر ملی ایران را با خودمان همراه کردیم با کمک وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بیش از شصت هنرمند موسیقیایی ما در مسکو حضور پیدا کردند و در قازان و آستاراخان اجرای برنامه داشتند. در کجای این برنامه اجرا شد؟ مثلاً در مسکو در «بال شوی تاتراک» یکی از مهم‌ترین صحنه‌های اجرا‌های جهان محسوب می‌شود. یعنی اگر بخواهیم چهار پنج تا نام ببریم، حتماً این هست که یک کشور خارجی برای اولین بار ایران در آنجا اجرای برنامه کرد؛ بنابراین اگر می‌گوییم بعد جهانی هم دارد از این منظر می‌تواند بسیار مهم باشد. سال گذشته میزبان وزیر فرهنگ روسیه و هیئت صد و سی نفره آنها به میزبانی سازمان فرهنگ و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در ایران بودیم در پاسخ آن میزبانی امسال این حضور پررنگ را در روسیه به میزبانی وزارت فرهنگ روسیه انجام دادیم که واقعاً همراهی کردند در همه حوزه‌های لجستیکی پشتیبانی و قرار دادن امکانات مورد نیاز. سالن‌های بسیار و خود آنان علاقه‌مند بودند با اشتیاق این اتفاق افتاد. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ملاقات‌های بسیار مهمی که با وزیر، معاون نخست وزیر، با برخی روسای دانشگاه‌ها، رهبر مسلمانان روسیه و با بخش‌های مختلف داشتند ابراز خرسندی می‌کردند از حضور ایران در این برنامه. واقعش این هستش که علاوه بر قدرت سخت و علاوه بر اقتدار نظامی، اقتصادی باید توجه داشت که اقتدار فرهنگی و قدرت نرم، بخش جدایی ناپذیری از این چرخه‌ای است که باید مورد توجه قرار داد.

سوال: در کشور‌های دیگر هم بنا هست این رویداد با همین کیفیت برگزار شود؟

دیوسالار: ما هم در کشور‌های دیگر باید این کار را بکنیم و هم میزبانی کنیم از کشور‌های مختلف. سازمان فرهنگ و ارتباطات هم میزبان هیئت‌های فرهنگی کشور‌های دیگر است و همه قرارگاهی است برای این که تدارک ببیند ظرفیت‌های مهم روایتگری ایران امروز و ایران فرهنگی و تمدنی را برای ارائه در عرصه بین المللی، چه در روابط دو جانبه چه در عرصه جهانی. حتماً باید تلاش کنیم در قالب بریکس و شانگهای بتوانیم. آقای دکتر صالحی در سخنرانی شان در اجلاس فرهنگ‌های متحد، مطرح کردند که آمادگی داریم هفته‌های فرهنگی را با حضور اعضای سازمان فرهنگ‌های متحد برگزار کنیم. همچنین راجع به شانگهای و بریکس و به صورت چند جانبه می‌توان این کار را انجام داد و این تمرین را کردیم. در عرصه جهانی سازمان می‌تواند تدارک ببیند با این ظرفیتی که دارد ما هم از ظرفیت کشور روسیه برای این اتفاق استفاده کردیم.

سوال: الان درگیر جنگ روایت‌ها هستید و خیلی مهمه که ایران بتواند روایت اصیل خودش را از پس دو جنگی که تحمل کرده به دنیا این را نشان دهد و تصویر بکشد به نظر شما چند قدر موفق هستیم در قالب این رویداد تا بتوانیم روایت ایران را از این اتفاق که گذراندیم؟

دیوسالار: در همین جنگ اخیر بسیاری از رسانه‌های غربی، اذعان کردند که ایران علاوه بر اقتدار نظامی در حوزه جنگ نرم و حوزه فرهنگی توانسته موفق عمل کند. توانسته مخاطبان بسیاری را در خارج از کشور جذب کند به آن چه که امروز در ایران و با مردم مقاوم و ایستادگی که در ملت شریف ایران وجود دارد. طبیعتاً ابزار مهم این حوزه این است که روایت گرانی که از ایران روایت می‌کنند مورد توجه قرار گیرند. ما که چندی پیش در دهم شهریور ماه به مناسبت سالروز تاسیس سازمان فرهنگ و ارتباطات که در تقویم رسمی کشور به عنوان دیپلماسی فرهنگی و تعامل با جهان است، آنجا اولین جایزه جهانی دیپلماسی فرهنگی و عمومی را برگزار کنیم و بیش از چهل نفر از روایتگران ایرانی و خارجی را معرفی کردیم که برخیشون در عرصه‌های مختلف درخشیدند.

اگر اعضای المپیاد نجوم را به عنوان برگزیده معرفی کردیم به علت این بود که پرچم ایران را در حوزه قدرت نرم برافراشته کردند. اگر اساتید دانشگاه را معرفی کردیم، اگر آن دوستان ما که سال‌ها تلاش کردند الموت را به ثبت جهانی برسانند، طیف وسیعی از روایتگران داخلی و خارجی را در آن معرفی کردیم با هدف شبکه‌سازی و با هدف حمایت در حوزه دیپلماسی فرهنگی و عمومی. تلاش این رویداد و رویداد‌های مشابه بسیار جدی است نه به عنوان صرفاً نمادی از یک رویداد، بلکه به‌عنوان آغاز گامی است برای اینکه بتوانیم در حوزه فرهنگی و دیپلماسی فرهنگی استمرار ببخشیم. طبیعتاً این هم از عهده فقط سازمان فرهنگ بر نمی‌آید. در همین رویدادی که هستیم سازمان صداوسیما تمام قد در کنار سازمان فرهنگ و ارتباطات و وزارت فرهنگ قرار گرفته است.

در این رویداد توانستیم بیش از صد و شصت و هشت هنرمند را در بازه زمانی دوازده روزه، در چهار شهر با بیش از پانزده موضوع مختلف ... وقتی از نمایشگاه فرهنگی هنری صحبت می‌کنم یک عنوان است ولی در درونش هنر تجسمی، هنر نقاشی، هنر مینیاتور، فرش ایرانی، مد و لباس ایرانی و هفته دوستی کودک هم در این قالب است. وقتی از جشنواره فیلم صحبت می‌کنم بیش از چهارده فیلم سینمایی، نه فیلم سینمایی و پنج انیمیشن مهم ایران در سه شهر دارد به نمایش درمی‌آید. وقتی موسیقی برای شما روایت می‌کنم، ارکستر ملی ایران در بهترین سالن‌های آنجا نمایش اجرا کردند و طبیعتاً روس‌ها هم استقبال بسیار خوبی داشتند. خانم وزیر در برنامه‌های متعدد حضور پیدا کرد. مقامات مربوط به آستاراخان مربوط به غازان، شرکت کردند. مخاطبان بسیار خوبی داشت. سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی وظیفه خودش را در حوزه تعاملات دو جانبه و چند جانبه، تقویت دیپلماسی فرهنگی، پیگیری نامه‌های اجرایی برای اینکه موافقت نامه‌های اجرایی موافقت نامه‌های فرهنگی تبدیل به عملیات اجرایی شود برای کشور آورده دارد. برای تعاملات ماورای تحکیم بخشیدن به روابط ما با کشور‌های مختلف حتماً آورده دارد. وزارت میراث در این رویداد همراهی بسیار جدی داشت، برای این که فرهنگ و هنر کشورمان را در حوزه صنایع دستی؛ وزارت ورزش و وزارت امور خارجه در بخش‌های مختلف. اینها لازمه‌اش این است که ادامه پیدا کند. بسیاری به دنبال این هستند که با تحریف حقایق ایران امروز و تحریف ایستادگی ملت بزرگ ایران، تحریم‌ها را تقویت کنند و روایت غیر واقعی را به نمایش بگذارند.

سوال: و به نظر می‌رسد بعد از این دو جنگ اشتیاق بیشتری هم در دنیا وجود دارد که این روایت را بشنود از ایران. خیلی‌ها تازه توجهشون به سمت ایران جمع شده؟

دیوسالار: کتاب خون دلی که لعل شد را در روسیه با حضور دو مشاور رئیس جمهور روسیه و وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی به زبان روسی در همین رویداد رونمایی کردیم. بسیاری از اساتید دانشگاه بعد از آن خواستار این بودند که بتوانند نسخه‌هایی از این کتاب را داشته باشند. شنیدن از رهبر شهیدمان، شنیدن از میناب. در آغاز افتتاح جشنواره «فیلم قازان» در کنار رایزن فرهنگی مان سخنرانی داشتم آنجا چند کلامی از میناب گفتم، در بین مخاطبینی که در آن سالن نشسته بودند سیاری که این روایت را در گذشته شنیده بودند از کودکان و معلمان شهیدمان، اشک ریختند. این نشان می‌دهد که اگر بتوانیم به عنوان سازمان فرهنگ و ارتباطات و شما به عنوان رسانه ملی در حوزه برون مرزی هم فعال هستید و همه دستگاه ها، روایت دقیق تری را به نمایش بگذارند، حتماً مخاطبانی وجود خواهند داشت که همراه ما هستند. به عنوان جمهوری اسلامی ایران دارایی‌های ارزشمندی در خارج از کشور داریم. ایرانیان عزیز خارج از کشور یکی از دارایی‌های ما هستند. اساتید زبان و ادبیات فارسی، ایران شناسان که اخیرا هم به ایران آمدند و حوزه مسلمانان، آزادی خواهان گروه‌هایی هستند که به عنوان ارزش‌ها و دارایی‌های محسوب می‌شوند و باید از این ظرفیت در تقویت دیپلماسی فرهنگی و عمومی در روابط دو جانبه و چند جانبه استفاده کنیم.